تاریخ : سه شنبه 1 اسفند 1396  | 10:53 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
#معرفی 
 
شیخ‌ العراقین، مورد اعتماد و عنایت‌ خاص‌ #امیرکبیر قرار داشت و امیر، که‌ از گوهرشناسان‌ روزگار‌ بود، علاوه‌ بر ارجاع‌ #محاکمات‌_شرعی‌ دیوان‌ به‌ محضرش «در مطالب‌ مشکله‌ و امور معضله‌ با او #مشورت» می‌کرد و حتی‌ برای‌ تعیین‌ نام‌ فرزندان‌ #شاه، از استخاره‌هایش مدد می‌گرفت.
 
#کنگره_ملی_شیخ_تهرانی 
 
🆔 https://t.me/joinchat/AAAAAERx8LZEprCcMDd4Qw

ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : سه شنبه 24 بهمن 1396  | 09:31 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی

 

مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین

 مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین در خیابان پامنار تهران به وصیت مردی ساخته شده که همگان وی را در زمره یکی از مردان خدمتگزار ایران زمین در دو صده اخیر می‌شناسند. او در زمانه خویش مهر و وفا ندید و در حمام فین کاشان جان به جان آفرین تسلیم نمود. 

میرزا تقی خان امیرکبیر را می‌گویم که وصیت کرد از یک سوم مالش زیرنظر «شیخ عبدالحسین تهرانی» که به شیخ العراقین نیز معروف است، مدرسه ای بسازند، برای آموزش و البته پرورش جوانان این مرز و بوم؛ شاید از میان آنان، پاک سرشتانی چون امیرکبیر دیگربار پای به عرصه وجود گذارد.

 مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین، نزدیک به ۱۶۵ سال پیش در یکی از محله های قدیمی جنوب شهر تهران به نام پامنار قد علم کرد و امروزه نیز طلبه ها در آن درس دین می گیرند تا اشاعه دهنده اسلام عزیز باشند.

 در کنار مدرسه، مسجدی به همان نام قرار دارد ، البته نسبت به مدرسه در نتیجه تعمیر، اصالت اولیه خویش را از دست داده است. مدرسه ۲۰ حجره دارد و حیاطی سرسبز و باصفا. از دیگر مشخصات اینکه در یک طبقه و به صورت چهار ایوانی ساخته شده و ایوان غربی آن به گنبد خانه مسجد راه پیدا می کند.

 آنچه پیش روی شماست، حاصل هم کلامی خبرنگار خبر گزاری حوزه با  حجت الاسلا م والمسلمین سید باقر خسرو شاهی تولیت ، حجت‌الاسلام رضا شریفی مدیر و حجت‌‌الاسلام حسن شرفی معاون آموزش مدرسه است.

موسس مدرسه

درست است میرزا تقی خان امیرکبیر بانی اصلی مدرسه شیخ عبدالحسین است ،اما کسی که مدرسه و البته مسجد مجاور آن را بنیان نهاد شیخ عبدالحسین تهرانی از فقیهان معروف دوران قاجار است.

 ایشان شاگرد صاحب جواهر و یکی از چهار نفری است که مرحوم صاحب جواهر بر اجتهادشان گواهی داد. شیخ نزد امیرکبیر بسیار احترام و عزت داشت چنان که امور قضاییه و شرعیه را نزد ایشان ارجاع میداد. شایان توجه اینکه شیخ عبدالحسین تهرانی سخت با فرقه ضاله بهائیت مبارزه کرده و درباره آن، روشنگری می نمود.

چرا مدرسه به نام امیرکبیر نیست؟

به دلیل حساسیت های حکومت وقت نسبت به امیرکبیر، آیت الله تهرانی مجبور شد نام خود را بر مدرسه بگذارد. جالب و البته تأسف آور اینکه محل کنونی مدرسه، زمانی محل ساخت مشروبات الکلی بود تا اینکه با وصیت هوشمندانه امیرکبیر، چنین فسادی تبدیل به محل فراگیری علوم اسلامی شد. در کنار مدرسه، مسجد شیخ عبدالحسین که به آذربایجانیها معروف است قرار دارد.

تولیت و مدیران مدرسه   

  حاج آقا سید باقر خسروشاهی از سلاله خندان بزرگ علم و سیادت خسروشاهی، تولیت مدرسه شیخ عبدالحسین تهران است. پدر ایشان پس از رفتنِ آیت الله انگجی که سالها در مدرسه و مسجد، نماز، اقامه میکردند به مسجد ملک- به مدرسه شیخ عبدالحیسن آمدند که البته به پیشنهاد برخی از علمای نام آشنای زمان مانند مرحوم آیت الله نجفی شهرستانی بود. مدیر مدرسه حجه الاسلام رضا شریفی است. وی دانش آموخته همین مدرسه است و به دست تولیت آن ملبس شد. اخوی ایشان، حجه الاسلام حسن شریفی معاون امور آموزش مدرسه است که در همین مدرسه و مروی درس خوانده و معم شده است.

اوضاع مدرسه در زمانه حکمرانی رضا خان

زمانی که رضا شاه بر قدرت مسلط شد در کنار تعدادی از اقدامات ضد دینی، برخی از مدارس علمیه را دچار آشفتگی کرد، از آن جمله مدرسه آیت الله شیخ عبدالحسین تهرانی است. آیت الله سید هادی خسروشاهی پدر تولیت فعلی مدرسه، تلاش بسیاری نمود تا این وضعیت را سامان دهد. چرا که تعدادی دانشجو مدرسه را در اختیار گرفته بودند و بعضاً حجره ها را به همدیگر می فروختند و در واقع مدرسه به خوابگاه دانشجویی تبدیل شد. سرانجام آقا شیخ هادی تصمیم میگرد حجره ها را بخرد و به طلبه ها و اگذار نمایدوکم کم به هویت  سابق خود باز گشت.

سابقه مبارزاتی مدرسه

از سال ۵۴-۱۳۵۳ مدرسه یکی از مراکز ترویج انقلاب شد. در آن سالها نماز جماعت بی نظیری برگزار میشد و صف های نماز تا دم در ورودی حیاط میرسید. سالی را حضرت امام خمینی (ره) و یک سال را آقای هاشمی رفسنجانی در ماه مبارک رمضان در این مسجد منبر رفتند. یک سالی هم نمایشگاهی از کتب مذهبی برگزار شد.

فعالیت های تحقیقی، فرهنگی

همچنان که حاج آقای شریفی گفت؛ نزدیک به ۱۱۰ طلبه در شیخ بعدالحسین درس میخوانند که بین ۱۵ تا ۲۰ نفر در هر پایه. روند جذب طلبه ها در سال های اخیر به صورت سالانه ۲۰ نفر بوده است. تلاش پیگیر برای قوام بخشی به بنیادهای علمی طلبه ها از دغدغه های اصلی کادر مدیریتی و اجرایی مدرسه است و به همین دلیل در سال های اولیه به طلبه ها فعالیت های تحقیقی ارایه نمیشود چرا که مبنایی ندارد طلبه تازه واردی که چندان در علوم دینی مهارت نیافته و عمیق نشده است، سراغ مقاله نویسی و کتاب نویسی برود. هنوز با تمام تلاش های صورت گرفته کارگروه های علمی-تحقیقی در مدرسه شیخ عبدالحسین پا نگرفته است و امید واریم این مهم محقق شود.

 شاید یکی از حوزه های علمی فعال در مدرسه، بخش مشاوره آن باشد که توسط حجت الاسلام مالک برنامه ریزی و هدایت میشود. طلاب و البته مردم از این طریق میتوانند پاسخ بسیاری از سوالات و شبهات خویش را دریافت کنند. شایان توجه است کلاس های شبهه شناسی چند وقتی است در این مدرسه دایر شده است. همچنین مدرسه نشریه ای منتشر میکرد به نام قلم که ظاهراً قرار است با نام تازه ای همین روزها دوباره به زیور طبع آراسته شود.

برپایی اردوهای زیارتی از جمله فعالیت های ثابت مدرسه است تا بدین شکل ضمن افزایش روحیه معنوی در میان طلاب، موجب فراهم آمدن بهجت و سرزندگی آنان شود. این مدرسه مبلغ چندانی به سایر نقاط کشور نمی فرستد ،هرچند سابقه ای در اعزام به جنوب کشور خاصه در ایامی مانند محرم و رمضان دارد. سالانه ۶ تا ۱۰ نفری ملبس میشوند که برخی از آنها نزد مقام معظم رهبری، برخی توسط تولیت مدرسه شیخ عبدالحسین و برخی مدارس دیگر لباس بر تن میکنند.

مدرسان

آقایانی که در مدرسه شیخ عبدالحسین تدریس می کنند عبارتند از: حضرت آیات سید رضی شیرازی، سید رضا صدر، امامی کاشانی، دروازه ای، فاکر، سید صالح طاهری، سید حسن طاهری و ... و حجج اسلام حسن خداشاهی، مجتبی محمدی، سید احمد روحانی، اسدی، رضا شریفی، حسین شریفی، محمد بایرامی، محمد غلامی و ... . البته تولیت مدرسه و برخی دیگر از آقایان نیز درس های مختلف مانند اخلاق و تفسیر را که اهمیت بیشتری دارد درس میدهند. برای نمونه از سال ۱۳۹۲ استاد مقدس نیا درس اخلاق میدهد.

تعامل با مردم و بازار

مدرسه به دلیل قرار گرفتن در میانه بازار توانسته است تعامل مناسبی با بازاریان برقرار نماید و به آنها در اجرای مراسم و برنامه های مختلف کمک میشود.

انتقاد از اوقاف و میراث فرهنگی

حجت الاسلام والمسلمین سید باقر خسروشاهی  تولیت  مدرسه دلی پرد دارد از اوقاف و میراث فرهنگی. از اینکه موقوفات مدرسه را در اختیار آنان قرار نمیدهند و هرچه رفتند هیچ که هیچ. وی گفت؛ خرج نگهداری مدرسه با توجه با سابقه طولانی اش بسیار است و میراث فرهنگی نیز به این مدرسه قدیمی توجهی ندارد. دانشگاه ، بودجه بسیار دارد ،اما طلبه که مبلغ دین است ومظلوم.آیا این ظلم نیست مدرسه ای که ۱۲۰ مغازه وقف دارد مشکلات بسیاری در حمام، آشپزخانه و حجره ها دارد؟

آیا طلبه ها که نگهبان انقلاب و نظام هستند ارزش سرمایه گزاری دولت را ندارند؟ مدام میگویند حوزه باید مستقل باشد! بله باشد اما به وضع مدارس و طلاب توجه شود. آیا به حوزه به اندازه دانشکده پزشکی یا دانشکده حقوق توجه می شود؟ شهرداری تهران ۱۰۰ ملیارد تومان برای ساخت یک پارک در تهران خرج کرده است، چقدر از بودجه فرهنگی اش را خرج حوزه کرده است؟ استانداری چه کرده است؟ تهران نزدیک به ۶۰۰۰ طلبه و ۷۰۰ استاد دارد آیا دولت خرج نگهداری از این ۷۰۰۰ نفر را ندارد؟

حجت الاسلام رضا شریفی مدیر مدرسه نیز از مشکلات طلاب گفت و  بیان داشت مدارس وسط بازار، دچار مشکلات بسیاری از جمله رفت و آمد، گاز، وسایل سرمایشی و گرمایشی و  ... هستند.

خلاصه اینکه مدیران این مدرسه از کم توجهی مسئولان نسبت به اوضاع رفاهی طلاب دلی پر درد دارند و شکوه دارند از مسئولانی که خرج های آنچنانی صرف دانشگاه هایی - که عمدتاً باطن که هیچ- حتی ظاهر اسلامی نیز ندارند میکنند ،اما دریغ از یک ریال برای بهبود وضعیت مروجان امروز و فردای دین.


مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین
مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین

 


ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : پنج شنبه 19 بهمن 1396  | 12:35 ق.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
🔸🔸🔸🔸🔸🔸
حجت‌ الاسلام محسن غرویان(مدرس حوزه علمیه قم):
 
باید کتابی با موضوع زندگی و شخصیت #شیخ_عبدالحسین_تهرانی به نگارش درآید.
 
 
#کنگره_شیخ_تهرانی
 
🆔 https://t.me/joinchat/AAAAAERx8LZEprCcMDd4Qw

ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : چهارشنبه 11 بهمن 1396  | 03:36 ق.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
#معرفی 
 
شیخ‌ العراقین، مورد اعتماد و عنایت‌ خاص‌ #امیرکبیر قرار داشت و امیر، که‌ از گوهرشناسان‌ روزگار‌ بود، علاوه‌ بر ارجاع‌ #محاکمات‌_شرعی‌ دیوان‌ به‌ محضرش «در مطالب‌ مشکله‌ و امور معضله‌ با او #مشورت» می‌کرد و حتی‌ برای‌ تعیین‌ نام‌ فرزندان‌ #شاه، از استخاره‌هایش مدد می‌گرفت.
 
#کنگره_ملی_شیخ_تهرانی 
 
🆔 https://t.me/joinchat/AAAAAERx8LZEprCcMDd4Qw

ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : شنبه 7 بهمن 1396  | 09:01 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی

 

تهران-تهران

از تنها کتیبه باقی مانده از ساختمان مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین چنین پیداست که بنای یاد شده در سال ۱۲۷۰ هجری قمری به پایان رسیده است.مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین پس از مرگ میرزا تقی خان امیرکبیر از محل ثلث دارایی او به همت مرحوم شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به شیخ العراق ساخته شد و به همین دلیل به نام مسجد شیخ عبدالحسین موسوم شد.

مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین

از تنها کتیبه باقی مانده از ساختمان مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین چنین پیداست که بنای یاد شده در سال ۱۲۷۰ هجری قمری به پایان رسیده است.مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین پس از مرگ میرزا تقی خان امیرکبیر از محل ثلث دارایی او به همت مرحوم شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به شیخ العراق ساخته شد و به همین دلیل به نام مسجد شیخ عبدالحسین موسوم شد. از آنجا که بازرگانان آذربایجانی مقیم تهران، در مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین مراسم تعزیه برگزار می‌کردند، به این بنا، مسجد ترکها یا مسجد آذربایجانیها هم گفته می‌شود. در ضلع غربی این مسجد، مسجد قدیمی و بزرگ دیگری است که همزمان با بنای مسجد اولیه ساخته شده است. سبک معماری آن به صورت چهار ایوانی است و دارای سردر بلند، صحن وسیع، حجره‌های دو طبقه و کاشی‌کاری زیباست. این مسجد در ضلع جنوبی بازارچه و جلوخان سید ولی در محل قدیمی باغ و خرابه‌های پاچنار قرار دارد.

مسجد و مدرسه شیخ عبدالحسین در نزدیکی هتل الیان تهران قرار گرفته به همین خاطر میهمان شهر تهران میتوانند برای اقامت، این هتل را انتخاب نمایند.

شما می توانید برای رزرو هتل در سراسر ایران و یا رزرو هتل های تهران از طریق سایت رزرواسیون آریا اقدام نمایید

 


ادامه مطلب
نظرات 0

 

حجت الاسلام و المسلمین مصطفی میرلوحی، دبیر علمی کنگره ملی شیخ عبدالحسین تهرانی در شورای علمی کنگره ملی شیخ عبدالحسین تهرانی که در دانشگاه امام صادق(ع) برگزار شد، گفت: شیخ عبدالحسین تهرانی از علمای جهادی سطح اول تاریخ اسلام و ایران است که همین موضوع از انگیزه های اصلی برپایی کنگره ملی شیخ عبدالحسین تهرانی جهت شناساندن بهتر شخصیت و منش زندگانی این عالم بزرگوار به نسل جوان بوده است.

وی ادامه داد: شیخ عبدالحسین تهرانی ، جایگاه و ویژگی های بارز و منحصر به فردی در میان علما دارد اما در وهله نخست، واقف بودن شیخ عبدالحسین تهرانی از اهمیت بیشتری برخوردار است که باید اهتمام بیشتری نسبت به معرفی این بخش از زندگی ایشان شود.

وی گفت: مبارزه با افکار انحرافی زمان خود، بازسازی عتبات عالیات و وصی بودن امیرکبیر از دیگر خصوصیات بارز شخصیت شیخ عبدالحسین تهرانی بوده است که نقشه راهبردی کنگره بر اساس معرفی و شناساندن تمامی ویژگی های بارز شیخ عبدالحسین تهرانی بنا شده است.

وی خاطرنشان کرد: بزرگان و علمایی چون شیخ صدوق و شیخ عبدالحسین تهرانی آنچنان که باید برای نسل جوان جوان شناخته شده نیستند، متاسفانه این علما حتی در میان طلاب حوزه های علمیه نیز آنچنان که باید شناخته شده نیستند، در واقع این مهجوریت به هیچ وجه شایسته  جایگاه علمی این بزرگان نیست .

میرلوحی تاکید کرد: بنابراین باید گفت، فلسفه وجودی کنگره هایی چون شیخ صدوق و شیخ عبدالحسین تهرانی بر اساس معرفی و شناساندن علما و بزرگانی استوار شده که از مهجوریت و مظلومیت خاصی به لحاظ کم نام و نشانی برخوردارند.

حجت الاسلام و المسلمین میرلوحی تصریح کرد: مسلما مسئولان برپایی کنگره از اهمیت و جایگاه مدرسه شیخ عبدالحسین تهرانی در جنوب تهران غافل نخواهند شد، مدرسه ای که با حضور شخصیت هایی چون آیت الله امامی کاشانی و شهید مطهری، در میان حوزویان از جایگاه والایی برخوردار است، مدرسه ای که روزگاری مشهورترین اساتید حوزه علمیه در آنجا تدریس میکردند .

مراسم اختتامیه نخستین کنگره ملی شیخ عبدالحسین تهرانی به همت اداره کل اوقاف و امور خیریه استان تهران، بهمن ماه سال جاری در تهران برگزار خواهد شد.

عالم واقف عبدالحسین تهرانی شیخ‎ العراقین (درگذشته ۱۲۸۶ق) از فقهای قرن سیزدهم، مورد اعتماد و وصی امیرکبیر، از مبارزین علیه بابیت و بهاییت و از پیشگامان  بازسازی عتبات عالیات عراق بوده است که در آن دوران مکان مقبره مختارثقفی نیز توسط ایشان کشف شد. او از شاگردان برجسته صاحب جواهر بود، همچنین شیخ تهرانی معتقد به کارآمدی‌ احکام‌ و قوانین‌ اسلامی‌ در جامعه بود از این رو دعاوی شرعی که به دیوانخانه ارجاع ‎شده بود، از سوی امیرکبیر به وی محول شد.

علاقه مندان به شرکت در این کنگره تا ۱۵ دی ماه  فرصت خواهند داشت تا آثار خود را از طریق سایت کنگره به آدرس سایت کنگره  irconference.ir   به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند




ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : شنبه 7 بهمن 1396  | 08:59 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
 

آثار علمی

 

شیخ عبدالحسین در 30 سالگی (سال 1252 هـجری) کتاب المصباح النّجاة فی اسرار الصلاة و سرّ الاستغفار بین السجدتین، را تألیف کرده. بعداً کتاب المبکی را نوشته است.[16] علاوه بر این ها آثار علمی دیگری هم دارد که ما چند تا از آن را ذکر می کنیم:

1ـ کتاب الاجازاة[17]

2 ـ ترجمه ی نجاة العباد[18]

3ـ طبقات الروات[19]

مرحوم شیخ تهرانی، توان علمی در سرودن شعر و ادبیات فارسی داشتند که دو بیت از شعر فارسی ایشان را که در سال 1274 هجری نوشته شده است، می آوریم.

ای خداوندا هفت سیاره
 

نیست ما را به جز گنه چاره
 

شکنم توبه کردمی صد بار
 

عفو فرماییَم دو صد باره[20]

 


ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : جمعه 29 دی 1396  | 09:02 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
 
 


شیخ‌ العراقین، مورد اعتماد و عنایت‌ خاص‌ امیرکبیر قرار داشت و امیر، که‌ از گوهرشناسان‌ روزگار‌ بود، علاوه‌ بر ارجاع‌ محاکمات‌ شرعی‌ دیوان‌ به‌ محضرش «در مطالب‌ مشکله‌ و امور معضله‌ با او مشورت» می‌کرد و حتی‌ برای‌ تعیین‌ نام‌ فرزندان‌ شاه، از استخاره‌هایش مدد می‌گرفت.

عباس‌ اقبال، با اشاره‌ به‌ «ارجاع‌ محاکمات از سوی‌ امیر به‌ محضر جناب... شیخ‌ العراقین»، می‌گوید: روز بروز «عقیده‌‌ او نسبت‌ به‌ جناب‌ شیخ‌ افزون‌ می‌گردید». سپس‌ با نقل‌ داستانی‌ درباره‌‌ نحوه‌‌ آشنایی‌ امیر با شیخ‌ می‌افزاید: پس‌ از آن‌ آشنایی، امیر «همواره‌ در ترویج‌ شیخ‌ اقدامات‌ کافی‌ نمود و روز به‌ روز در عقاید او نسبت‌ به‌ شیخ‌ می‌افزود تا آن که‌ محل‌ وثوق‌ امیر شد و طرف‌ مشاوره‌ در بعضی‌ از امور مشکله‌ گردید». به‌ نوشته‌‌ فریدون‌ آدمیت: در دوران‌ صدارت‌ امیر «همه‌‌ دعاوی‌ که‌ جنبه‌‌ شرعی‌ داشت‌ و به‌ دیوانخانه‌ رجوع‌ شده‌ بود، به‌ محضر شیخ‌ عبدالحسین‌ احاله‌ می‌گردید. داوری‌ او قطعی‌ بود. کنت‌ دوگوبینو نیز از شیخ‌ عبدالحسین‌ به‌ احترام‌ یاد می‌کند؛ او را فقیهی‌ بلندپـایـه‌ و پاکدامن، و خونسرد و با فراست‌ می‌شناسد».

امیر حتی‌ وصی‌ خود را شیخ‌ عبدالحسین‌ قرار داد و شیخ‌ نیز از مال‌ الوصایه‌‌ امیر شهید، مسجد و مدرسه‌ای‌ عالی‌ در تهران‌ بنا نهاد که‌ امروزه‌ به‌ مسجد و مدرسه‌‌ شیخ‌ عـبـدالـحـسـیـن‌ یـا مسجد آذربایجانی‌ها معروف‌ می‌باشد. شواهد همچنین‌ حاکی‌ است‌ که‌ پس‌ از قتل‌ امیر، شیخ‌ مباشرت‌ امور خانواده‌‌ وی‌ را بر عهده‌ داشت.


ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : یک شنبه 24 دی 1396  | 09:32 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی

 

 

 
 
 
  • چاپ
  • ایمیل
 
شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به شیخ العراقین همسنگر امیرکبیر در مبارزه
 
 
 

شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به شیخ العراقین همسنگر امیرکبیر در مبارزه

 

شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به شیخ العراقین همسنگر امیرکبیر در مبارزه.
 

 

بهائیت در ایران : ایشان را با نام آیت‌‌الله حاج شیخ عبدالحسین تهرانی معروف به " شیخ العراقین " میشناسند، این عالم بزگوار، (متوفی ۱۲۸۶ق) از فقیهان نامدار قرن ۱۳ق است و زمان اقامتش در کربلا جمعی کثیر از مردم آنجا از وی تقلید می‌کردند.(1) وی شاگرد برجسته‌ آیت‌‌الله «صاحب جواهر» بود و از ایشان اجازه‌ اجتهاد داشت.(2) صاحب جواهر، به اجتهاد ۴ تن از شاگردانش تصریح داشت که یکی از آنها شیخ عبدالحسین بود.(3) سخن چنین شخصیت سترگی درباره‌ شیخ العراقین، گواه رتبه‌ بلند وی در دانش و درایت دینی است. چنان که آیت‌الله میرزا حسین نوری (محدث نامدار شیعه) او را زبده‌ اعاظم محققین و نخبه‌ افاخم مدققین می‌خواند.(4)
به نوشته‌ اعتماد السلطنه (وزیر انطباعات عصر ناصری: تهرانی «مجتهدی بسیار فاضل و به قبول عامه نایل بود. در دولت عثمانی نیز اعتباری» قابل توجه داشت و «حکام عراق عرب او را حرمتی عظیم می‌نهادند.»(5) ناصرالدین شاه نظارت بر کار تعمیرات و تأسیسات ایران در عتبات عالیات، از جمله، توسعه‌ صحن مطهر سالار شهیدان علیه السلام، و تعمیر بنای آن را، به شیخ العراقین سپرده بود(6) و «از مراقبت و مواظبت» وی «در تعمیر گنبد منور... و نصب خشته ای طلایی شهر» رضایت تام داشت.(7) شاه او را در ۱۲۷۴ق برای تعمیر صحن مطهر ائمه‌ اطهار در کربلا و کاظمین و سامرا (علیهم السلام) مأمور کرد و او از ۱۲۷۴ تا ۱۲۸۶ (که در ۲۲ رمضان آن فوت کرد) به این کار اشتغال داشت. کتابخانه‌ شخصی او در کربلا به علت داشتن نسخه‌های نفیس، شهرت داشت.(8)
شیخ العراقین، مورد اعتماد و عنایت خاص امیرکبیر قرار داشت(9) و امیر، که از گوهرشناسان روزگار بود، علاوه بر ارجاع محاکمات شرعی دیوان به محضرش(10) ، «در مطالب مشکله و امور معضله با او مشورت» می‌کرد(11) عباس اقبال، با اشاره به «ارجاع محاکمات» از سوی امیر «به محضر جناب... شیخ العراقین»، می‌گوید: روز بروز «عقیده‌ او نسبت به جناب شیخ افزون می‌گردید».(12) سپس با نقل داستانی درباره‌ نحوه‌ آشنایی امیر با شیخ می‌افزاید: پس از آن آشنایی، امیر «همواره در ترویج شیخ اقدامات کافی نمود و روز به روز در عقاید او نسبت به شیخ می‌افزود تا آن که محل وثوق امیر شد و طرف مشاوره در بعضی از امور مشکله گردید».(13) به نوشته‌ فریدون آدمیت: در دوران صدارت امیر «همه‌ دعاوی که جنبه‌ شرعی داشت و به دیوانخانه رجوع شده بود، به محضر شیخ عبدالحسین احاله می‌گردید. داوری او قطعی بود. کنت دوگوبینو نیز از شیخ عبدالحسین به احترام یاد می‌کند؛ او را فقیهی بلند پایه و پاکدامن، و خونسرد و با فراست می‌شناسد».(14)
امیر حتی وصی خود را شیخ عبدالحسین قرار داد(15) و شیخ نیز، مدرسه و مسجد حاج شیخ عبدالحسین (واقع در بازار تهران) را از ثلث میراث امیر بنیان نهاد. مهدی بامداد می‌گوید: «شیخ العراقین از مجتهدین معروف، و به زهد و تقوی و مدیریت در کار شهرت زیادی داشت. شادروان... امیرکبیر با آن نظر دقیقی که در شناسایی مردم و به ویژه ملا‌ها داشت در بین تمام روحانیون زمان خود، او را وصی خویش قرار داد و شیخ العراقین هم از مال الوصایه‌ امیر شهید، مسجد و مدرسه‌ای عالی در تهران بنا نهاد که امروزه به مسجد و مدرسه‌ شیخ عبدالحسین یا مسجد آذربایجانی‌ها معروف می‌باشد».(16) شواهد همچنین حاکی است که پس از قتل امیر، شیخ مباشرت امور خانواده‌ وی را بر عهده داشت.(17)
شیخ عبدالحسین، به کمال و کارآمدی احکام و قوانین اسلامی در جامعه‌ بشری ایمان راسخ داشت و معتقد بود که «هرگاه مدار دولت و مملکت داری از روی شریعت مطهره باشد... هیچ فتنه و فساد بر نیاید».(18) بر همین اساس، زمانی که دید «بدعت» باب و بهاء، کیان دین را به خطر افکند، با جدیت تام به مبارزه برخاست. قدیمی ترین اقدام او در این راه ممانعت از ملاقات باب و مریدانش با محمدشاه قاجار (پدر ناصرالدین شاه) بود که فرصتی تاریخی برای «اظهار وجود» و «تبلیغ» را از آنان گرفت. کنت دوگوبینو، وزیر مختار فرانسه در ایران، «حاجی شیخ عبدالحسین که مردی فقیه و مجتهد و متدین و متقی است، فراست و قضاوتهای بی طرفانه‌اش موجب اعتماد همه کس شده و طرف احترام عموم است، به شاه و وزیر و بزرگان مملکت گفته بود: آیا در نظر دارید که به جای مذهب کنونی، مذهب جدیدی که هنوز نمی‌شناسید برقرار نمایید؟...»(19)
روشن است که برای فقیه تیزبینی چون شیخ العراقین، «بطلان دعاوی باب» ـ با توجه به شواهد و دلایل گوناگون، از آن جمله: «توبه‌ صریح» خود باب بر فراز منبر شیراز، و وجود اغلاط پیش افتاده‌ ادبی در الواح صادره از وی ـ کاملاً واضح بود و آمدن باب و جمعی از مریدانش به پایتخت به عنوان ملاقات با سلطان، بیشتر فرصتی برای «ابراز وجود» و «تبلیغات مسلکی» بود. خاصه آنکه، احساس می‌شد که دستهای مشکوکی از درون حکومت (نظیر منوچهر خان معتمدالدوله حاکم اصفهان) با اغراض سیاسی در پی تقویت فتنه، و ماهی گرفتن از آب گل آلودند... لذا «هوشمندانه» مانع اجرای این سناریوی خطرناک گردید.
ایشان در زمان تبعید بهاء به عراق، و تجمع بابیان در آن سامان، در عراق می زیست و شاهد فعالیتهای سوء آنان بود. منابع بهائی تصریح دارند که بابیان مهاجر، شبها به دزدیدن کفش و کلاه و پول و پوشاک زوار شیعه در اماکن مقدسه می پرداختند(20) و به اعتراف خود حسینعلی بهاء: «در اموال ناس مِن غیر اذنٍ تصرف می‌نمودند و نهب و غارت و سفک دماء را از اعمال حسنه می‌شمردند»(21)
علاوه، بین خود بابیها نیز بازار آشوبگری و آدمکشی رونق داشت و به قول خواهر بهاء (عزیه خانم) بهاء نیز در این فجایع بی‌دخالت نبود.(22)
اقدامات شیخ العراقین کینه شدید سران مسلک باب و بهاء، را بر ضد وی بر انگیخته است. حسینعلی بهاء در لوحی که به نام شیخ صادر کرده سخت به وی تاخته و او را «غافل مرتاب» و عنصری «مکار» می‌خواند!(23) و شوقی افندی (نتیجه‌ دختری بهاء، و جانشین عباس افندی) نیز در فحشنامه‌ای که با عنوان «لوح قرن» از خود به جا نهاده، کراراً شیخ را با الفاظی چون «شیخ خبیث» (24) و «مردود دارین و مبغوض ثقلین»(25) مورد هتک و شتم قرار داده است. 
پانوشت:
1- برای نمونه ر.ک، اظهارات ابوالقاسم افنان، مورخ بهائی، در عهد اعلی...، ص ۳۸۸ و ۳۹۰؛ مجله‌ «پیام بهائی»، ش ۲۹۶، ژوئیه ۲۰۰۴، «یادداشت ماه».
2- معارف الرجال، شیخ محمد حرزالدین، ۲ / ۳۴.
3- الکرام البرره‌، شیخ آقا بزرگ تهرانی،۲ / ۷۱۳؛ معارف الرجال، ۲ / ۳۵.
4- معارف الرجال، ۲ / ۱۱۲.
5- مکتوبات، اعلامیه‌های... شهید شیخ فضل‌الله نوری، محمد ترکمان، ص ۴۴۹.
6- چهل سال تاریخ ایران... (المآثر و الاَّثار)، به کوشش ایرج افشار، ۱ / ۱۸۹. درباره‌ شیخ عبدالحسین، همچنین، ر.ک، ریحانه الادب، علامه خیابانی، ۳ / ۳۲۹.
7- ریحانه‌ الادب، ۳ / ۳۲۹ و نیز: معارف الرجال، ۲ / ۳۵.
8- روزنامه‌ ناصرالدین شاه به خراسان، علینقی حکیم الممالک، ص ۴۷۰.
9- نامه‌های امیر کبیر به انضمام رساله‌ نوادر الامیر، تدوین سید علی آل‌داود، ص ۳۱۶.
10- بامداد به «ارادت» میرزا تقی خان امیرکبیر نسبت به شیخ تصریح دارد (شرح حال رجال ایران، ۶ / ۹۴).
11- امیرکبیر و ایران، آدمیت، ص ۳۰۸ و ۳۴۳.


ادامه مطلب
نظرات 0
تاریخ : سه شنبه 12 دی 1396  | 08:58 ب.ظ | نویسنده : اعظم جلیلی
 

از دارالشفا و صدر تا شیخ عبدالحسین و سپهسالار

قدس انلاین_مصطفی لعل شاطری: حکومت قاجاریان با روی کار آمدن آقامحمدخان قاجار آغاز گردید، به نحوی که وی پس از ستیز با سرکردگان و بازماندگان کریم خان زند و افشاریه و همچنین سرکوب گردنکشان ایالات، دولت متمرکز قاجار را تشکیل داد، دولتی که سال های حکومت آن مقارن گردیده بود با پیشرفت سریع جوامع غربی به ویژه در امر آموزش و پرورش.

به گزارش سرویس فرهنگی قدس انلاین علم و سوادآموزی در تهران دوره ی قاجار ابتدا از مکتب خانه ها شروع گردید ولی در اندک زمانی مدارسی به شکل و شیوه ی جدید جایگزین مکتب خانه ها گردید به نحوی که طی آمارگیری سال 1269 ﻫ.ق تعداد مدارس 19 باب، مکتب خانه ها 14 باب، چاپخانه 12 باب، صحافی و کتاب فروشی 28 باب معرفی شده بود و در سرشماری دوم یعنی در حدود سال های 1286 ﻫ.ق تعداد این مدارس به 35 باب افزایش یافته بود، به نحوی که جمعیت کل تهران در این سال با احتساب سپاهیان ساکن و حاضر در تهران در حدود 155736 نفر بود.
با وجود پایتخت قرار گرفتن تهران پس از حکومت قاجار در اندک زمانی مدارسی به سبک و سیاقی جدا از مکتب خانه ها ایجاد گردیدند که شاید اشاره به تعدادی از آن ها خالی از لطف نباشد، به نحوی که دکتر نورالله کسایی آن ها را چنین ذکر می کند.

مدرسه دارالشفاء
تاریخ بنای دارالشفاء به اوایل سلطنت فتحعلیشاه قاجار (1212- 1250 ق) برمی گردد. این مدرسه را نخست برای بیمارستان ساختند، از این رو به دارالشفاء معروف شد. از گزارش اعتمادالسلطنه چنین برمی آید که دارالشفاء پیش از مسجد جامع جدید دارالخلافه بنا گردیده. این مسجد که آن هم توسط این شاه قاجار ساخته شده در جنوب دارالشفاء قرار داشته است.
از فعالیت های درمانی و بیمارستانی دارالشفاء در روزگار فتحعلیشاه اطلاعی در دست نیست و نیز اینکه به دلایلی نامعلوم این مرکز درمانی به مدرسه تبدیل شده است. تا آغاز عصر ناصرالدین شاهی (1264- 1313 ق) نیز از استادان و دانشجویان دارالشفاء اطلاعاتی در دست نمی باشد.

مدرسه صدر
این مدرسه که از برکت استاد فرزانه و عارف گرانمایه اش آقا محمدرضا قمشه ای نامی جاودانه یافته است، به احتمال دومین مدرسه ساخته شده در تهران عصر قاجاران است که در انتساب به بانیش میرزا شفیع مازندرانی صدر اعظم عصر فتحعلی شاهی به مدرسه صدر معروف شد.
معتمدالدوله میرزا شفیع خان مازندرانی (م 1234 ق) که از 1214 ق پس از عزل حاج ابراهیم کلانتر شیرازی به وزارت در دستگاه فتحعلیشاه قاجار رسید، از سال 1220ق به مقام صدر اعظمی ارتقا یافت و تا آخر عمر این منصب را با لقب صدر بر عهده داشت. او در ضلع غربی جلوخان مسجد شاه مدرسه ی کوچک صدر را بنا کرد. این مدرسه که یکی از مهمترین مدارس تهران بود، در جلوخان مسجدشاه، به مساحت 1836 مترمربع قرار داشت.

مدرسه مروی
این مدرسه معروف در خیابان ناصریه و در بازارچه مروی بنا گردید. صحن آن مربع مستطیل و دارای حجره های متعدد و سه جایگاه تدریس و یک کتابخانه مشتمل بر کتب قدیمه بود و نیز اطاق هایش گنجایش اقامت و تحصیل 200 نفر را داشت.
بانی این مدرسه محمد حسین خان قاجار مروی ملقب به فخرالدوله یا فخرالملک (م4- 1233 ق) از رجال بزرگ قاجار و از ندیمان خاص فتحعلیشاه (1212- 1250 ق) بوده است و این مدرسه در انتساب به او به مدرسه خان مروی یا مدرسه فخریّه شهرت یافته است.
مدرسه در مدخل کوچه و بازارچه ای ساخته شد که در انتساب به خان مروی به کوچه و بازارچه مروی معروف شد. که هم اکنون در خیابان ناصر خسرو روبروی شمس العماره قرار دارد و دبیرستان بزرگ مروی در دوره های اخیر در زمین های موقوفه مدرسه روبروی مدرسه و مسجد خان مروی ساخته شد که هر دو هم اکنون دائر است.
بنای مدرسه که به احتمال در 1228ق آغاز شده بود در فاصله سال های 1231- 1232 ق به پایان رسید. در کتیبه بالای ایوان شمالی روبروی در ورودی مدرسه این نوشته به چشم می خورد: «قد تَمّ هذاالبنیان القوامة الارکان به توفیق الملک المُستعان فی ایام السُلطان الاَعظم وَ الخاقان الاَکبر السُلطان فَتحعَلیشاه قاجار سنه 1232» اما در این مصراع از بیت:
منشی طبع سبا از پی تاریخش گفت
که «مدرس سزد این مدرسه را ادریسی»
گویا پایان بنا در تاریخ 1231 ق می باشد.

مدرسه قاسم خان
بانی این مدرسه امیر محمد قاسم خان یا قاسم خان پسر سلیمان خان قاجار قوانلو از رجال بزرگ دربار ناصرالدین شاهی و پدر مهدعلیا همسر شاه بوده است. قاسم خان این مدرسه را در ارک سلطنتی یعنی در اندرونی کاخ های شاهی ساخته است. تاریخ بنای مدرسه قاسم خانی به اوایل سلطنت ناصرالدین شاه (1264- 1313 ق) بازمی گردد. پس از قاسم خان به دستور مهد علیا فضای این مدرسه توسعه یافت و بر تعداد اتاق های درسی و مسکونی آن افزوده شد.

مدرسه شیخ عبدالحسین
این مدرسه را شیخ عبدالحسین تهرانی ملقب به شیخ العراقین (م 1286 ق) بنا بر وصیت میرزا تقی خان امیرکبیر از ثلث ما ترک او بنا کرد. شیخ عبدالحسین را، که مرحوم مصطفوی او را آذربایجانی مقیم تهران معرفی کرده از روحانیون پاکدامن و مورد توجه امیرکبیر بوده است. وی در سال 1270 ق پس از فاجعه قتل امیرکبیر که رابطه خاندان او با سلطنت قاجار گسست، از محل دو سوم ماترکی که بازماندگان امیر در تبریز در اختیارش نهاده بودند مسجد و مدرسه ای را در بازار ترک های تهران ساخت که مدرسه به نام خود شیخ عبدالحسین و مسجد از آن رو که آذری های مقیم تهران در ایام محرم مجالس سوگواری خود را در آن برپا می کردند به مسجد آذربایجانی ها معروف گردید.

مدرسه سپهسالار قدیم
این مدرسه به فاصله اندکی پس از مدرسه خان مروی در انتهای بازارچه مروی در محله حیات شاهی کوی عودلاجان و در شرق مدرسه مروی بنا شده است.
بنیان گذار این مدرسه میرزا محمدخان سپهسالار قاجار (4- 1283ق) صدر اعظم و دایی ناصرالدین شاه بوده است که در انتساب به او به مدرسه سپهسالار قدیم در برابر سپهسالار جدید (ساخته میرزا حسین خان سپهسالار قزوینی) معروف گردید.
مدرسه سپهسالار قدیم فضایی فراخ و مشجر و شبستانی کشیده شرقی غربی دارد با ستون ها و سرستون های سنگتراش استوار که از نظر معماری از بناهای خوب سده سیزده هجری است.
محمدخان برای این مدرسه موقوفات قابل ملاحظه در نظر گرفته که به سبک مدرسه خان مروی استادان و طلاب شاغل به تحصیل و مقیم در آن از محل درآمد این موقوفات روزگار می گذراندند. بخشی از این موقوفات اکنون دایر است و طبق نص وقفنامه صرف نوسازی و حقوق متولی و مدرسان و امام جماعت مدرسه می شود.
این مدرسه کتابخانه ای نیز به بزرگی مدرسه مروی دارد. رسیدگی به کار کتابخانه و کتابدار طبق نظر واقف بر عهده مدرس مدرسه بوده است. حفظ و نگهداری و امانت دهی و زمان تحویل و شیوه کتابداری نیز که در وقفنامه به تفصیل ذکر شده از جمله وظایف کتابدار بوده است. اکنون نیز تعدادی از کتاب های خطی و چاپی باقی مانده و در کتابخانه موجود است.

مدرسه عالی سپهسالار
مدرسه سپهسالار یا مدرسه سلطانی یا ناصری (منسوب به ناصرالدین شاه) که در انتساب به واقف و بنیانگذار آن حاج میرزا حسین خان سپهسالار قزوینی (م 1298 ق) و در برابر مدرسه سپهسالار قدیم به مدرسه سپهسالار جدید شهرت یافته (و پس از انقلاب نام شهید مطهری را بر آن نهاده اند) از مدارس بزرگ و عالی و باشکوه اواسط عصر ناصرالدین شاهی که در ضلع شرقی باغ بهارستان (میدان بهارستان از ساخته های همین سپهسالار) بنیاد گردید و بعدها با استقرار حکومت مشروطه مجلس شورای ملی را در شمال آن ساختند



سیری در نخستین مدارس تهران(1)   , شیخ عبدالحسین تهرانی ملقب به شیخ العراقین  

ادامه مطلب
نظرات 0

تعداد کل صفحات : 6 :: 1 2 3 4 5 6